Bij zijn aantreden beloofde federaal premier Leterme dat hij op 15 juli een verklaring zou afleggen in de Kamer over de communautaire onderhandelingen. Het ziet er naar uit dat het dus opnieuw niets wordt. De zoveelste deadline passeert zonder dat er wezenlijk iets verandert. Voor Brussel-Halle-Vilvoorde is er zelfs nog geen begin van oplossing in zicht. De Franstaligen zullen de splitsing trouwens nooit slikken tenzij daar een zeer zware compensatie tegenover staat, die hun territoriale aanspraken op Brussel veilig stellen. De Vlamingen zijn (terecht) niet bereid deze te betalen.
Leterme zou nu voorstellen dat de regio's mee aanschuiven aan de onderhandelingstafel. Dat is allemaal mooi en wel, het heeft zelfs een symbolisch randje ... maar wat zal de aanwezigheid van Demotte en Peeters veranderen aan de hele situatie?! Het is heel eenvoudig: de Vlamingen willen, de Franstaligen niet. Dan is de rekening vlug gemaakt. Nog 13 maanden onderhandelen zal daaraan niets veranderen. Wat is het nut om nog verder te doen?
Als het allemaal niet zo lang zou duren konden ze wat mij betreft de onderhandelingen gewoon stoppen. Dan wachten we gewoon tot alle belangenconflicten van de Franstaligen zijn opgebruikt en dan kunnen de Vlamingen eenzijdig het kiesarrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde splitsen. Over dat probleem zal dan alleszins al niet meer gepraat en onderhandeld moeten worden. Wat dat zou betekenen voor het kartel CD&V/N-VA is natuurlijk een andere zaak ...
Op de gemeentelijke 11 juli-viering kon ik een nog ietwat optimistischer toespraak houden.
Geachte dames en heren,
Namens de gemeente Lovendegem heet ik u van harte welkom op het feest van de Vlaamse Gemeenschap. Na de academische viering gisterenavond met Prof. Em. Frans-Jos Verdoodt volgt vanavond het echt feestelijk gedeelte. Met Kadril hebben we vanavond één van de meest vooraanstaande Vlaamse folkgroepen te gast. Al meer dan dertig jaar staan zij op de planken. Kadril heeft als verdienste dat zij er als eerste groep in Vlaanderen het traditionele folkrepertoire vermengden met rockelement. Twee jaar geleden speelden zij op het Boombalfestival de sterren van de hemel en vanavond staan zij opnieuw in Lovendegem.
In die twee jaar tijd zijn de omstandigheden op politiek vlak fel veranderd.
Vlaanderen is al decennialang vragende partij om bevoegdheden over te hevelen van het federale niveau naar het regionale niveau. De uitspraak die toegedicht wordt aan wijlen Gaston Geens, de eerste minister-president van Vlaanderen: 'Wat we zelf doen, doen we beter', is ondertussen al lang doorprikt. Ook het Vlaamse niveau en de opeenvolgende Vlaamse regering hebben ondertussen al vele steken laten vallen. Gaston Geens heeft die uitspraak trouwens nooit zo gedaan. Hij stelde daarentegen geheel terecht: 'We zullen moeten bewijzen dat wij, wat we zelf doen, beter doen.".
Toch zijn de Vlaamse eisen voor meer bevoegdheden terecht. Als we vaststellen dat op het federale niveau in bepaalde dossiers geen beslissingen genomen kunnen worden omdat de visies tegenovergesteld zijn, dan is de vraag van Vlaanderen om dit op deelstaatniveau te regelen redelijk. Vlaanderen eist dus geen bevoegdheden op vanuit een zekere zelfgenoegzaamheid of vanuit een meerderwaardigheidsgevoel, maar zowel Vlaanderen als Wallonië kunnen op die manier hun eigen beleid ontwikkelen overeenkomstig de wens en in het belang van hun bevolking.
Erger nog dan non-beleid door tegengestelde visies, is het als bepaalde dossiers door de andere taalgroep geblokkeerd worden uit eigenbelang. Ik denk dan aan het uitgesproken negatief advies van de toenmalige Waalse regeringsleider Elio Di Rupo aan Nederland over de heropening van de IJzeren Rijn die de Antwerpse Haven zou verbinden met het Duitse Ruhrgebied.
Als bepaalde spoortrajecten die voor de Vlamingen en de Vlaamse economie broodnodig zijn niet worden gerealiseerd, omdat de Franstaligen er weinig of geen belang bij hebben of het geld anders besteed willen zien, dan getuigt dit van een onaanvaardbaar gebrek aan loyauteit. Iets wat de Franstaligen de Vlámingen trouwens graag verwijten.
Een goed draaiende Vlaamse economie komt Wallonië trouwens enkel maar ten goede komen. Een stijging van de totale staatsinkomsten betekent dat er voor alle overheden meer financiële beleidsruimte ontstaat.
De Vlaamse eis om substantiële bevoegdheden over te hevelen naar het regionale niveau is dus terecht, maar na meer dan een jaar onderhandelen is duidelijk geworden dat de Franstaligen daar nog steeds niet van overtuigd zijn.
Maar het is erger. Niet alleen zien de Franstaligen af van elke bevoegdheidsoverdracht naar of responsabilisering van de regionale overheden, het is het laatste jaar ook duidelijk geworden dat de Franstalige regeringen in dit land de Franstalige inwoners die in Vlaanderen wonen, als hún burgers zien, waarvan zíj de belangen moeten verdedigen. Zo werd het voorbije jaar het toezicht van de Vlaamse onderwijsinspectie op de Franstalige scholen in de Vlaamse rand rond Brussel gecontesteerd, alsook de Vlaamse wooncode, waarbij de sociale huurder zich bereid moet verklaren Nederlands te leren. Dat lijkt mij in Vlaanderen nochtans geen onredelijke voorwaarde.
Als men geen kijkje neemt aan de overkant van de taalgrens lijkt ook de Franstalige weigering om het kiesarrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde te splitsen onredelijk en de tegeneis voor een corridor tussen Brussel en Wallonië zelfs surrealistisch.
Maar wat de Vlamingen niet mogen onderschatten is dat er zich in Franstalig België sinds de vertoning van 'Bye Bye Belgium', waarbij de Vlaamse trams letterlijk stopten aan de taalgrens, een fenomeen heeft voorgedaan waardoor de Franstaligen er echt van overtuigd zijn geraakt dat de Vlamingen op korte termijn de onafhankelijk nastreven. De zeer militante Franstalige media en ongenuanceerde Franstalige politici dragen daarin een zware verantwoordelijkheid. Nochtans blijkt uit de vele peilingen onder de Vlamingen dat een meerderheid wel gewonnen is voor meer bevoegdheden, maar dat zelfs in deze tijden geen meerderheid ervoor gewonnen is om België op te doeken. De obsessie van de Franstalige politici zorgt er echter voor dat zij nú reeds trachten om hun aanspraak op het toekomstig grondgebied te verankeren. Daarom weigeren zij het kiesarrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde te splitsen, willen zij hun greep op de zes faciliteitengemeenten rond Brussel verstevigen en eisen zij een corridor tussen Brussel en Wallonië. Het enige resultaat van deze surrealistische eisen en de onwil om regio's meer armslag en verantwoordelijkheid te geven, is dat een meerderheid van de Vlamingen aangeeft dat zij het laatste jaar Vlaamsgezinder zijn geworden. Dat bleek uit een vandaag gepubliceerde enquête. Door hun politiek doen de Franstaligen de geesten in Vlaanderen dus verder rijpen richting meer Vlaamse autonomie.
Ondertussen hebben de Franstalige partijen hun discours naar hún kiezers toe in die mate geradicaliseerd dat zij niet meer terug kunnen. De nochtans redelijke Vlaamse eisen werden als compleet onredelijk afgeschilderd en bij gebrek aan redelijke Franstalige tegeneisen staan daar nu eisen als corridors tegenover.
Enkel een uitgebreid akkoord kan de situatie bij de beide gemeenschappen terug ontspannen. Geen akkoord zal ervoor zorgen dat niet alleen Vlaanderen, maar ook meer dan ooit Franstalig België, met een grote frustratie achterblijft.
Enkel door stap per stap te evolueren kunnen beide gemeenschappen in een zo goed mogelijke verstandhouding blijven samenleven. De frustratie die nu leeft, zonder iets te doen, opnieuw jarenlang in de diepvries steken, kan er alleen maar toe leiden dat de problemen binnen enkele jaren resulteren in een ongecontroleerde implosie. En dat is geenszins in het belang van wie dan ook. Ik ben ervan overtuigd dat de Vlaamse en Franstalige politieke tenoren van dit land dat inzien. Ik hoop dat onze politieke tenoren de komende dagen ook de moed zullen opbrengen daarnaar te handelen.
