Quid CD&V?

Met de aankondiging van de partijtop dat er op 21 september een partijcongres zal plaatsvinden zet de N-VA eindelijk het roulettewiel stil. Waar het balletje op 21 september terecht zal komen is vooralsnog onduidelijk.

Maandenlang heeft de N-VA het wiel draaiende gehouden, al leek het op vele momenten compleet nutteloos. De Belgische constructie daverde enkele maanden op zijn grondvesten (zelfs zonder dat de N-VA zich echt in de debatten diende te mengen). Maar sinds de aanstelling van de drie koninklijke bemiddelaars, en zeker na de verlenging van hun opdracht, is alle spankracht verdwenen. Nog langer afwachten heeft geen nut.

Die maandenlange martelgang heeft inderdaad opgeleverd dat de Franstaligen akkoord zijn om een nieuwe stap te zetten in de staatshervorming. Maar niet alleen dekt dat woord niet dezelfde lading, de desiderata zijn vaak tegengesteld en onverzoenbaar. Dat zal op 21 september niet anders zijn.

De eerste weken van september zal het ongetwijfeld weer een ware politieke thriller worden. Een echte oplossing hoeven we niet te verwachten. Het enige wat de partijen nog kunnen beogen is om er zo goed mogelijk uit te komen: de strijd om de perceptie. Politiek op zijn slechtst.

Open VLD zal daarbij ongetwijfeld opnieuw hetzelfde perfide spel spelen als het afgelopen jaar. Hun enig doel: de hegemonie van CD&V/N-VA ondergraven door enerzijds de man van 800.000 voorkeursstemmen zoveel als mogelijk te beschadigen (hij is incapabel om tot een akkoord te komen over de staatshervorming) en anderzijds CD&V/N-VA onder vuur nemen (omdat ze ofwel communautair te lauw of te hard zijn). Open VLD wint dus altijd ... of de Vlamingen daarbij winnen en of dit een goede strategie is ten opzichte van de Franstaligen, dat is een andere zaak.

CD&V staat er heel wat slechter voor. Na de mokerslag in 1999 volgde een diep dal. Vier jaar oppositie leverde niets op. Na vier jaar paars-groen volgde in 2003 nog eens vier jaar paars. Hij tij keerde toen Yves Leterme na de verkiezingsnederlaag in 2003 aan het hoofd kwam van de christendemocraten en op Valentijnsdag 2004, na een eerdere mislukte poging, een kartel aanging met de N-VA. Die N-VA was trouwens nog in choque na de rampzalige federale verkiezingen. Alleen Geert Bourgeois slaagde er in om zijn zetel vast te houden en met amper enige weerklank in de media was de N-VA virtueel uitgeteld.

De nieuwe dynamiek door het kartel en het Vlaamsgetint programma van CD&V/N-VA zorgde amper één jaar later voor een complete ommekeer bij de Vlaamse verkiezingen. Dit toont trouwens duidelijk aan dat het een wereld van verschil kan betekenen als (Vlaamse en federale) verkiezingen al dan niet samenvallen! Hierdoor kon CD&V/N-VA aan het hoofd van de Vlaamse regering drie jaar lang de immobiele federale regering en Verhofstadt onder vuur nemen. Het resulteerde na drie jaar in een echte monsterscore voor CD&V/N-VA.

De CD&V staat nu voor de uiterst verscheurende keuze. Vasthouden aan de principes en de verkiezingsbeloftes betekent dat men op federaal niveau (tijdelijk) de macht opnieuw uit handen zal moeten geven. De periode 2004-2007 heeft duidelijk gemaakt dat dat geen ramp hoeft te betekenen als men wel Vlaams, maar niet federaal meespeelt. Bovendien zullen de regio's steeds sterker worden en mogelijk allesbepalend worden als het op federaal niveau uiteindelijk volledig vastloopt. Dat zal het geval zijn als het eindelijk 'trop' is voor de Vlaamse meerderheidspartijen of de kiezer geen meerderheid meer geeft aan partijen die hun verantwoordelijkheid ontlopen op communautair vlak. Maar de vraag is of de CD&V dit aandurft.

Anderzijds kan CD&V vasthouden aan de macht, maar met welke geloofwaardigheid en met welk verhaal zal de partij dan naar de volgende verkiezingen trekken? Geloofwaardigheid? Principes? Alternatief? Bovendien zal het kartel met de N-VA dan ook verleden tijd zijn. En enkel met het mantrum 'verantwoordelijkheid opnemen' zal Leterme niet ver springen ... Deze verkiezingen komen er trouwens razendsnel aan: binnen 10 maanden is het opnieuw zover. De keuze voor de macht zou dus wel eens een echte kortetermijnskeuze kunnen zijn.

De richting die CD&V kiest zal wel allesbepalend zijn. Houden zij vast aan hun principes dan heeft N-VA er geen enkel belang bij om het kartel te verbreken. Om effectief stappen vooruit te zetten hebben we de steun nodig van één van de drie grote traditionele partijen ... en op SP.a of Open VLD hoeven we niet te rekenen.

Voor de N-VA betekent dit de ontknoping van een jarenlang gevolgde strategie waarbij de partij zich communautair vaak soepel heeft moeten opstellen om de band met CD&V te kunnen behouden en zaken stapsgewijs vanuit de meerderheid te kunnen veranderen. Het zal ongetwijfeld een enorme impact hebben, niet alleen op de verdere koers van de partij, maar ongetwijfeld ook op haar ideologische en strategische uitgangspunten.