Geef de deelstaten de volle bevoegdheid

De huidige piste waarbij de regio's betrokken worden bij de staatshervorming is een maat voor niets. Enkel indien er in elk van deze regio's een meerderheid zou zijn om essentiële bevoegdheden over te hevelen naar het regionaal niveau zou er eventueel enig schot in de zaak kunnen komen. Maar de politieke partijen in deze regionale regeringen zijn, met uitzondering van de Vlaamse socialisten, dezelfde die ook federaal rond de tafel zitten. Het is dan ook naïef te veronderstellen dat er een grotere onderhandelingsmarge zou zijn.

MR, PS, CdH en Ecolo, kortom alle relevante Franstalige partijen, hebben deze week nogmaals expliciet bevestigd, door middel van een resolutie in het Waals Parlement, dat een grote staatshervorming voor hen geen optie is. In de resolutie verzetten zij zich tegen elke fundamentele bevoegdheidsoverdracht en steunen zij ook een aantal federaal geformuleerde Franstalige eisen zoals de uitbreiding van het Brussels Gewest. Krijgt u ook een déjà-entendu?

En zelfs al zouden alle regio's tot fundamentele hervormingen bereid zijn, quod non, dan is het nog steeds aan het federaal niveau om dit te bekrachtigen. De vertegenwoordigers van de regio's mogen zoveel wikken als zij dat willen, het federaal parlement beschikt. Hoogstens krijgen we een jaar lang een poppenspel te zien, gedirigeerd vanuit de partijhoofdkwartieren.

Tenminste, dat is het scenario volgens de huidige Grondwet. Het al vaak geciteerde artikel 35 van de Grondwet is van cruciaal belang. Volgens dat artikel liggen alle bevoegdheden bij de regio's en enkel de in een bijzondere wet opgesomde bevoegdheden komen toe aan de federale overheid. Probleem is echter dat het een federale wet is die deze bevoegdheden dient te bepalen. En in al die jaren (het Sint-Michielsakkoord dat dit artikel inlastte dateert van 1992) is er nog geen enkele stap gezet in de door artikel 35 bepaalde richting.

De partijen, zoals de Vlaams Progressieven, die er nu voor pleiten om artikel 35 van de Grondwet te activeren stappen mee in een scenario dat nergens toe leidt, want hoe regel je het op federaal niveau als één regio doortastende hervormingen wenst en de andere regio's een status-quo bepleiten?

Dé uitweg uit de huidige impasse werd echter al eerder aangeleverd en wel door de CD&V. In aanloop naar de federale verkiezingen van 2003 stelde CD&V voor om artikel 35 van de Grondwet niet toe te passen, maar aan te passen. Zij stelden dan ook voor om dit artikel op te nemen in de Grondwetsartikelen die voor herziening vatbaar werden verklaard (persbericht CD&V dd 12 maart 2003).

Dit kon volgens de CD&V de scharnier vormen voor een verdere staatshervorming in de richting van een confederale staat. Die confederale optie had de CD&V genomen op het vernieuwingscongres van 28-29 september 2001 waar het vervelde van CVP naar CD&V.

De CD&V stelde dan ook voor om 'het te herschrijven artikel 35 in een bottom-up-benadering voorzien, waarbij aan de deelstaten het initiatief wordt gegeven om die normen uit te vaardigen, krachtens dewelke de federale overheid bepaalde bevoegdheden wordt toegekend. Eenvoudig uitgedrukt: waar het -nu nog niet in werking getreden- artikel 35 voorziet dat de federale staat zelf zal uitmaken welke bevoedheden haar nog toekomen, zullen de deelstaten bepalen welke bevoegdheden aan de federale staat toekomen, waarbij de residuaire bevoegdheden naar de deelstaten gaan.'

Als men nu de regio's zeggingschap wil geven in de staatshervorming (of dat toch pretendeert), geef hen dan ook de volheid van bevoegdheid.

Artikel 35 van de Grondwet is niet opgenomen in de verklaring tot Grondwetsherziening en kan dus niet rechtstreeks gewijzigd worden. Wel werd het artikel 195 van de Grondwet in herziening gesteld. Dit artikel regelt de procedure om de Grondwet te wijzigen. Het federaal parlement kan dit artikel in die zin wijzigen dat het federaal parlement niet ontbonden dient te worden nadat Grondwetsartikelen voor herziening vatbaar zijn verklaard.

Dit zou de komende maanden dan ook de legitimiteit van de federale regering kunnen zijn: herziening van het artikel 195 van de Grondwet om daarna artikel 35 aan te passen, zodat de deelstaten de volheid van bevoegdheid krijgen om vast te leggen welke bevoegdheden zij delegeren naar de federale overheid.

Als de partners in dit land op die manier gaan overleggen wat zij samen willen doen, in plaats van veto's te stellen, dan komen we in dit land eindelijk tot een gezonde relatie.

De regionale verkiezingen in juli 2009 vormen daarbij geen obstakel, integendeel. Het wordt een Hoogdag voor de democratie. De politieke partijen kunnen hun plannen voor de toekomst van ons land aan de kiezers voorleggen en de Vlamingen, Walen en Brusselaars kunnen met hun stem duidelijk maken binnen welk kader zij bestuurd wensen te worden. Hoeven de Franstaligen daarbij te vrezen voor de solidariteit? Neen, geen enkele van de traditionele Vlaamse partijen stelt de solidariteit fundamenteel in vraag. Wel zal het nieuwe samenwerkingsverband ongetwijfeld leiden tot meer transparantie en responsabilisering van de regio's.

Na de regionale verkiezingen van 2009 kunnen de meerderheidspartijen van de verschillende regio's dan met een duidelijk en nieuw mandaat aan de slag gaan en samenzitten om de nieuwe bevoegdheidsverdeling tussen regionale en federale overheid vorm te geven. Dit is het enige scenario waarin de regio's echt een nuttige rol kunnen spelen.